De Bovenste Plank

Het zijn er meer dan zevenhonderd, de boeken in de Landwijzer-bibliotheek. Daar zitten boeken bij "van de bovenste plank". De boeken van de bovenste plank, dat zijn de "uitgelezen" boeken.

Hoe vinden onze cursisten die "uitgelezen" boeken als er geen letterlijke bovenste plank is?

In deze rubriek (die ook in de nieuwsbrief verschijnt) willen we onze cursisten nu en dan een tip geven voor de samenstelling van een eigen (virtuele) "bovenste plank".

De Opstand van de Natuur

cover“Niet alleen in de Nederlanden waren rivieren en grachten veranderd in een ijzig podium. Op de Theems lag tot voorbij Londen zo’n dikke laag ijs dat er marktkraampjes op het ijs konden worden gezet; de Franse koning Hendrik IV ontwaakte op een ochtend met een baard die vol zat met ijs; de wijn bevroor in de vaten; in Oost-Europa vielen vogels, in hun vlucht bevroren, op de harde aarde; en delen van Italië en Spanje waren ondergesneeuwd. Europa was een ijzig rijk.”

Aan het einde van de zestiende eeuw werd Europa getroffen door een ‘kleine ijstijd’, die duurde tot het begin van de achttiende eeuw. De gemiddelde temperatuur daalde enkele graden, de winters werden koud en lang, rivieren en meren bevroren en de zomers waren onstuimig, met extreme stormen en onweer.

Overal mislukten oogsten en leden mensen honger en kou. Niet alleen boeren maar ook landeigenaren raakten verarmd. Het agrarische, feodale fundament van Europa brokkelde af en er ontstonden nieuwe vormen van economische activiteit in de steden.  Met de opkomst van de stedelijke, industriële samenleving kwam ook een nieuwe vorm van denken op : de verlichting was geboren.

Lees meer: De Opstand van de Natuur

Het verborgen leven van bomen

bovensteplankIn Het verborgen leven van bomen deelt boswachter Peter Wohlleben zijn diepe liefde voor het bos en de bomen. Hij vertelt fascinerende verhalen over de onverwachte vaardigheden van bomen en verklaart de verbazingwekkende processen van leven, dood en wedergeboorte die hij heeft waargenomen in de bossen.

Want net als menselijke families wonen bomen samen met hun kinderen, communiceren ze met elkaar en ondersteunen ze elkaar in de groei. Zo delen ze onder meer voedingsstoffen met elkaar en creëren ze een ecosysteem dat de gevolgen van extreme hitte of kou voor de hele groep vermindert.

Lees meer: Het verborgen leven van bomen

Het Herdersleven

hetherderslevenJames Rebanks is schaapherder en woont en werkt al zijn hele leven in het Noord-Engelse Lake District. Zijn manier van leven volgt het ritme van de seizoenen. 
James Rebanks is de oudste zoon van een schaapherder, die zelf ook de oudste zoon van een schaapherder is. Zijn familie woont en werkt al meer dan zeshonderd jaar in het Noord- Engelse Lake District; Rebanks heeft moderne Amerikaanse geschiedenis gestudeerd aan de universiteit van Oxford, maar keerde na zijn studie terug naar zijn geboortestreek.
Hij biedt ons met zijn boek een uniek inkijkje in het dagelijkse leven op het Engelse platteland, en laat ons kennis maken met een oeroud landschap en een uitstervende levenswijze. Aan die levenswijze van de Noord-Engelse herder is in al die eeuwen niets veranderd : hij drijft zijn schapen naar de hooglanden in de zomer en bezoekt daarna de herfstmarkten om zijn kudde aan te vullen. In de wintermaanden moet hij zijn schapen in leven houden tot de lente weer aanbreekt en de lammeren worden geboren. Dan keren de schapen terug naar de heuvels.

Lees meer: Het Herdersleven

Publicaties over bijen in de landbouw

Het Louis Bolk Instituut heeft recent 2 publicaties uitgegeven over bijen in de landbouw.

Werken aan een bij-vriendelijker platteland

Bijen en landbouw zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden vanwege bestuiving van veel gewassen. Maar het gaat niet goed met de bijen. Wereldwijd hebben veel wilde bijensoorten het moeilijk. Ook de meest bekende gedomesticeerde bijensoort, de honingbij (Apis mellifera), kampt met grote problemen. Deze brochure geeft achtergrondinformatie over de levenswijze van bijen, bestuiving en hoe we het platteland weer bijvriendelijker kunnen maken. Want bijen leveren de agrarische sector, en dus de maatschappij, een onmisbare “ecosysteemdienst”. Aan de hand van praktische voorbeelden en tips wordt duidelijk welke elementen niet mogen ontbreken voor bijen en wat je zelf kan doen om je landbouwbedrijf bijvriendelijk in te richten.

Bijdragen van boer tot burger voor een bloeiend platteland

Bijenvolken hebben de mens altijd geboeid. Niet alleen vanwege de productie van honing, maar ook door de unieke samenwerking die ze aangaan met elkaar en de verzorging door de imker. In het verleden werden op vrijwel alle boerenbedrijven bijenvolken gehouden. Honingbijen zijn dan ook nauw verbonden met de eerste ontwikkelingen van de landbouw. De afgelopen twee eeuwen is de landbouw echter steeds verder geïndustrialiseerd. Hierdoor is het platteland minder geschikt voor bijenvolken, net als voor boerenlandvogels, zoogdieren en vlinders. Sinds 2011 heeft Odin–imkerij het initiatief genomen om bijenvolken te herintroduceren op een aantal BD-bedrijven. Deze casus is gebruikt om te onderzoeken wat de relatie is tussen bij, boer en burger en wat er gebeurt als er bijenvolken weer onderdeel uitmaken van het bedrijfsorganisme.

bovensteplank

Beide publicaties kunnen digitaal gedownload worden:
http://www.louisbolk.org/nl/publicaties?ht_search=1&ht_searchstring=bijen&ht_theme=0&ht_also_dutch=1&ht_also_bibliography=1&ht_language=nl

Herstellende landbouw

Agro-ecologie voor boeren, burgers en buitenlui

BovensteplankWe voelen het al jaren, en ook in de afstudeerprojecten komt het steeds meer naar voren: veel van onze cursisten gaan op zoek naar manieren om binnen de landbouw een veerkrachtig en duurzaam ecosysteem op te bouwen. Een boek dat voor velen een bron van inspiratie vormt is ‘herstellende landbouw’ van Mark Shepard. In deze afstudeerperiode verdient het een plekje op de bovenste plank:

Dit boek gaat over landbouw. Over het verbouwen van voedsel op een manier die veerkrachtig en duurzaam is, ook als de hulpbronnen minder beschikbaar worden, ook als er vele extra monden gevoed moeten worden. Agrarische ecosystemen die in staat zijn om ons basisvoedsel aan koolhydraten, eiwitten en vetten te leveren, en tegelijkertijd de natuurlijke balans van de grond en omgeving herstellen.

Lees meer: Herstellende landbouw - Agro-ecologie voor boeren, burgers en buitenlui

Biologische groenteteelt - handleiding, achtergrond en praktijk

bovensteplank2Uitgebracht in 1996, en nog steeds een goed standaardwerk voor de biologische groenteteelt. Bart Willems is docent groenteteelt aan de Warmonderhof-opleiding en coördineert de stadslandbouw-opleiding in Amsterdam. Hij gaf ook van 1997 tot 2005 les aan de Landwijzer-cursisten.

Eén van onze huidige cursisten merkte op dat het boek verdwenen was uit de bibliotheek. Binnenkort is het weer op onze leslocaties in Antwerpen én Gent beschikbaar en daarmee hebben we ook bewezen dat het nog nieuw te verkrijgen is.

Het boek verscheen samen met 2 andere interessante basiswerken: biologische akkerbouw (door Jaap Melgers) en biologische veehouderij (door Kees van Veluw).

Auteur: Bart Willems
ISBN/EAN 9789062243068
Uitgeverij Jan van Arkel
22,50 €

Reinventing Organizations, toekomstgericht samenwerken

ReinventingOrganizationsMet zijn boek “Reinventing Organizations” heeft Frederic Laloux, een Brusselaar met roots in de wereld van het managentsadvies, een schot in de roos afgeleverd als het gaat om toekomstgerichte organisatie-ontwikkeling. Er verschijnen voortdurend allerlei boeken over het management van organisaties en bedrijven; dat is niets nieuws onder de zon. Toch past dit boek niet zomaar in dat rijtje; het valt zelfs in menig opzicht revolutionair te noemen.

Lees meer: Reinventing Organizations, toekomstgericht samenwerken

Werkboek gezond landbouwbedrijf

bovensteplankDat een biologisch bedrijf een agro-ecosysteem is, met eigen stofkringlopen en een functionele biodiversiteit, daar mogen we van uit gaan. Maar dat een landbouwbedrijf eigenlijk ook gezien mag worden als een organisme op zich, met de diverse organen die daarbij horen, dat biedt mogelijkheden tot een verruimde kijk op het ontwerpen en verzorgen van een landbouwentiteit. Aandacht voor ontwerp is bijvoorbeeld ook één van de basispijlers van de permacultuur-benadering. De diverse elementen van het bedrijf worden bij het ontwerp (of de omschakeling van het bedrijf) niet zomaar ergens neergepoot, maar zorgvuldig gekozen en tov elkaar in evenwicht gebracht. Zo ontstaat een organisme dat een geheel vormt, zichzelf kan verzorgen en ook schoonheid uitstraalt.

Vanuit die achtergrond heeft Joke Bloksma, voormalig onderzoekster aan het Louis Bolk-instituut, bedrijfsadviseur en lesgeefster aan de Warmonderhof-opleiding, in 2008 een handig werkboek geschreven.

Lees meer: Werkboek gezond landbouwbedrijf

BovensteplankAls voorbereiding op de BD-Winterconferentie 2016 met als thema “LAND: ruimte voor nieuwe boeren” is een heel inspirerende publicatie verschenen vanuit de samenwerking tussen de BD-Vereniging (Dynamisch Perspectief) en Toekomstboeren. In deze extra-editie van Dynamisch Perspectief staan meer dan 15 voorbeelden van bestaande boeren die ruimte creëerden voor nieuwe boeren op of rond hun bedrijf, en van nieuwe boeren die ruimte vonden om te starten. Een aanrader voor al wie graag mooie voorbeelden ziet van (jonge) starters. En een prima voorbereiding op de BD-Winterconferentie op vrijdag 19/02 in Wortel-Kolonie (zie aankondiging).

Je kan de hele brochure downloaden of in gedrukte vorm bestellen op: http://land.bdvereniging.nl/landbundel/

Samenwerken in de korte keten: van collega's tot partners

Deze maand op de bovenste plank: de brochure "Samenwerken in de korte keten: van collega's tot partners" van BioForum. Deze brochure werd eind vorig jaar gepubliceerd en is online beschikbaar.

Lees meer: Samenwerken in de korte keten: van collega's tot partners